Jeśli po raz pierwszy myślisz o udziale w ustawieniach systemowych Berta Hellingera, prawdopodobnie towarzyszy Ci mieszanka ciekawości, nadziei i niepokoju. Zastanawiasz się, jak wygląda taka praca w praktyce, co powiedzieć prowadzącej, jak się ubrać, czy musisz znać dokładną historię rodzinną i czy to na pewno dla Ciebie.
Ten przewodnik krok po kroku pomoże Ci spokojnie przygotować się do ustawień, zarówno indywidualnych, jak i grupowych. Tak, abyś mógł/mogła wejść w proces z większą świadomością i poczuciem bezpieczeństwa. Opis bazuje na aktualnej wiedzy o ustawieniach systemowych oraz na praktyce pracy systemowej prowadzonej przez Ewelinę Sornat https://ewelinasornat.com/o-mnie w Warszawie.
Zanim przejdziesz do przygotowań, warto uporządkować podstawy.
Ustawienia systemowe (rodzinne) to forma pracy z systemem, najczęściej rodziną pochodzenia lub aktualną rodziną która pozwala zobaczyć dynamiki relacyjne i lojalności międzypokoleniowe wpływające na Twoje życie. Metoda wywodzi się z pracy Berta Hellingera i od lat 80./90. XX wieku rozwinęła się w różne nurty i szkoły.
W praktyce wygląda to tak, że Twój temat (np. trudność w relacjach, lęki, powtarzające się rozstania, blokada finansowa, poczucie ciężaru) zostaje „przeniesiony” na zewnętrzną scenę:
- w grupie – poprzez reprezentantów wybieranych spośród uczestników,
- w sesji indywidualnej – poprzez figurki, kartki, krzesła, poduszki lub pracę wyobrażeniową.
Celem nie jest szukanie winnych, ale zobaczenie ukrytych powiązań np. wykluczonych członków rodu, odwróconych ról, nieświadomych identyfikacji („żyję za kogoś”, „nieść czyjś los”).
Ważne jest, abyś wiedział/wiedziała, że:
- w Polsce i na świecie ustawienia nie są uznawane za metodę leczenia zaburzeń psychicznych w sensie klinicznym,
- są formą pracy rozwojowej/warsztatowej, o wymiarze duchowym czy egzystencjalnym,
- dlatego nie zastępują konsultacji psychiatrycznej, psychoterapii ani leczenia somatycznego.
Z takim realistycznym obrazem łatwiej jest świadomie podjąć decyzję, czy to odpowiedni krok dla Ciebie i jak się dobrze przygotować.
Przygotowanie możesz potraktować jako zadbanie o trzy obszary: intencję i temat, informacje o rodzinie oraz Twoje ciało i emocje.
Nie potrzebujesz idealnie brzmiącego zdania, ale warto, żebyś przychodził/przychodziła z konkretnym obszarem, a nie tylko ogólnym „chcę coś zmienić”. Może to być na przykład:
- relacja z matką lub ojcem,
- trudności w związku lub powtarzające się rozstania,
- poczucie bycia „wiecznym dzieckiem” wobec rodziców lub partnera,
- blokady finansowe, trudności z utrzymaniem pracy,
- chroniczne poczucie winy, wstydu, ciężaru, leku.
Możesz pomóc sobie, odpowiadając na kilka prostych pytań:
- Z czym przychodzę teraz, co jest dla mnie najbardziej palące?
- Po czym poznam, że ustawienia wniosły coś ważnego do tego tematu (np. większy spokój, inną perspektywę, decyzję)?
- Czego nie oczekuję od ustawień (np. natychmiastowego „cudu” czy rozwiązania wszystkich problemów)?
Dobra, realistyczna intencja może brzmieć np.: „Chcę zobaczyć, co w moim systemie rodzinnym wpływa na to, że trudno mi zaufać partnerom” albo „Chcę lepiej zrozumieć moje poczucie ciężaru w relacji z mamą”.
Wiele osób pyta, czy przed ustawieniami trzeba znać dokładne daty, nazwiska czy „wszystkie sekrety rodu”. Odpowiedź brzmi: nie musisz wiedzieć wszystkiego.
Pomocne mogą być następujące informacje:
- ważne wydarzenia w rodzie: wojna, migracje, utrata domu, bankructwa,
- wczesne zgony (rodziców, rodzeństwa, dzieci), samobójstwa,
- aborcje, poronienia, adopcje,
- poważne choroby psychiczne lub somatyczne,
- rozwody, nagłe rozstania, zerwane kontakty rodzinne.
Jeśli coś wiesz, kto? co? kiedy mniej więcej?. Nie ma potrzeby prowadzenia śledztwa w rodzinie, wypytywania o bolesne szczegóły czy „wydzierania” tajemnic. Pracuje się z tym, co jest dostępne.
W pracy z Eweliną Sornat wiele osób doświadcza ulgi, gdy słyszy, że „wystarczy to, co już wiesz, resztę wniesiesz sobą i swoim doświadczeniem”. To ważne, łagodzące podejście, szczególnie gdy temat rodzinny jest wrażliwy.
Jak zadbać o ciało i emocje przed sesją
Przygotowanie fizyczne i emocjonalne pomoże Ci pełniej uczestniczyć w procesie:
- Sen – postaraj się wyspać w noc poprzedzającą sesję. Zmęczenie utrudnia kontakt ze sobą.
- Posiłek – zjedz lekki, odżywczy posiłek 1–2 godziny przed rozpoczęciem. Unikaj przejedzenia i bardzo ciężkich potraw.
- Używki – zrezygnuj z alkoholu i innych substancji psychoaktywnych co najmniej 24 godziny przed ustawieniami. Jeśli przyjmujesz leki (zwłaszcza psychiatryczne) – nie odstawiaj ich samodzielnie, tylko poinformuj prowadzącą o leczeniu.
- Plan dnia – dobrze, jeśli po sesji masz wolniejszy wieczór. Daj sobie czas na odpoczynek, emocje.
- Wsparcie – możesz umówić się, że po sesji porozmawiasz z kimś zaufanym lub z terapeutą, jeśli masz taką osobę. Nie po to, by szczegółowo relacjonować ustawienia, ale by czuć, że nie jesteś z tym doświadczeniem sam/sama.
Sesje indywidualne ustawień systemowych są dobrym wyborem, jeśli:
- wolisz pracować bez obecności grupy,
- Twój temat jest bardzo intymny,
- masz szczególną wrażliwość na otoczenie lub trudności w byciu w dużej grupie.
Przed sesją indywidualną https://ewelinasornat.com/oferta z Eweliną Sornat zazwyczaj:
- kontaktujesz się mailowo lub przez formularz na stronie,
- krótko opisujesz swój temat lub obszar, z którym chcesz pracować,
- otrzymujesz informację o dostępnych terminach, miejscu spotkania i czasie trwania sesji.
Już na etapie umawiania Ewelina dba o jasne ramy i bezpieczeństwo:
- możesz zapytać o wszystko, co budzi Twoje wątpliwości,
- otrzymasz informację, że ustawienia nie są terapią w sensie medycznym i nie zastępują leczenia,
- jeśli jesteś w trakcie leczenia psychiatrycznego/psychoterapii, zachęci Cię do poinformowania terapeuty Eweliny o tej sytuacji.
Przed spotkaniem możesz zapisać kilka odpowiedzi dla siebie (nie musisz ich od razu przesyłać):
- Co jest dla mnie najważniejsze w tym momencie życia?
- Jakie sytuacje, osoby lub emocje najbardziej wiążą się z moim tematem?
- Jakie próby rozwiązania już podejmowałem/podejmowałam (terapia, rozmowy, zmiany pracy, relacji)?
- Czego się obawiam przed sesją (np. „że będę płakać”, „że wyjdą rzeczy, których nie chcę widzieć”)?
Z takim przygotowaniem łatwiej będzie Ci w rozmowie z Eweliną nazwać sedno sprawy – bez konieczności opowiadania całej historii życia.
Dokładny przebieg zależy od stylu pracy prowadzącej, ale zwykle obejmuje:
- krótki wywiad: doprecyzowanie tematu, pytania o najważniejsze osoby i wydarzenia w rodzinie,
- wybór reprezentacji: figurki, kartki z imionami, krzesła lub poduszki, czasem elementy pracy wyobrażeniowej,
- stopniowe „ustawianie” osób/symboli w przestrzeni i obserwację odczuć, impulsów, ruchów,
- poszukiwanie bardziej wspierającej konfiguracji – poprzez ruch, zdania ustawieniowe, czasem gesty.
W każdej chwili możesz:
- poprosić o przerwę,
- powiedzieć, że coś jest dla Ciebie za dużo,
- zapytać, co się dzieje i po co dany krok jest proponowany.
Styl pracy Eweliny Sornat kładzie duży nacisk na szacunek do Twoich granic i tempa – nie ma tu przymusu „przełamywania się” za wszelką cenę.
Ustawienia grupowe (warsztaty) to doświadczenie, w którym ważna jest zarówno Twoja własna praca, jak i obecność innych ludzi. Możesz przyjść:
- jako osoba, która ma swój temat do ustawienia,
- jako reprezentant, czyli ktoś, kto wspiera proces, wchodząc w role w ustawieniach innych osób.
- Osoba ustawiająca (klient) – wnosi swój temat, pracuje z prowadzącą, korzysta z reprezentantów jako „żywych obrazów” swojego systemu.
- Reprezentant – pozwala, aby prowadząca zaprosiła go/ją do roli (np. matki, ojca, dziecka, choroby, losu). Jego/jej zadaniem jest uważna obecność i podążanie za własnymi odczuciami, bez „grania” czy wymyślania.
Dla wielu osób pierwszym bezpiecznym krokiem jest udział najpierw jako reprezentant żeby poczuć metodę, zobaczyć, jak pracuje prowadząca, i sprawdzić, jak ciało reaguje na taką formę pracy.
Grupa wnosi ogromne wsparcie, ale też może budzić lęk („co inni o mnie pomyślą?”). Dlatego przed ustawieniami grupowymi warto:
- Uświadomić sobie, że wszyscy są tam z własnymi, wrażliwymi tematami – nikt nie przychodzi, by oceniać innych.
- Pamiętać, że obowiązuje zasada poufności: to, co wydarza się na sali, nie powinno być później opowiadane na zewnątrz z podaniem szczegółów i danych uczestników.
- Zgłosić prowadzącej już na początku, jeśli:
- boisz się stanąć z własnym tematem,
- masz za sobą trudne doświadczenia psychiczne,
- potrzebujesz np. siedzieć zamiast stać przez dłuższy czas.
Na warsztatach prowadzonych przez Ewelinę Sornat dużo uwagi poświęca się kontraktowi grupowemu: zasadom mówienia, słuchania, możliwości odmowy roli, dbania o swoje granice. Dzięki temu łatwiej jest zostać w kontakcie ze sobą, nawet w intensywnych momentach.
Aspekty logistyczne – czas trwania, miejsce, dojazd
Przygotowując się do ustawień grupowych w Warszawie, zwróć uwagę na kwestie praktyczne:
- Czas trwania – warsztaty często trwają pół dnia, cały dzień lub cały weekend. Zaplanuj tak dzień, by móc zostać do końca i mieć przestrzeń na spokojny powrót.
- Miejsce – sprawdź dokładny adres, informacje o parkingu, dojeździe komunikacją i wejściu do budynku. W dużych miastach jak Warszawa warto uwzględnić dodatkowy czas na parkowanie.
- Ubiór – wygodne ubranie, pracuje się w skarpetkach, więc możesz zabrać ciepłe skarpety. Warstwowy strój pomoże dostosować się do temperatury w sali.
- Rzeczy osobiste – woda, ewentualnie lekki koc lub sweter. Proszę aby nie używać intensywnych perfum.
Postaw na wygodę i prostotę:
- luźne spodnie lub sukienka/spódnica, w których możesz swobodnie siadać i poruszać się,
- bluzka/sweter bez krępujących elementów,
- stonowane kolory, tak, aby Twój strój nie odciągał uwagi od procesu.
Pracuje w skarpetkach, więc możesz zabrać ciepłe skarpety lub kapcie na zmianę.
Nie musisz mieć „idealnego zdania” opisującego Twój temat. Wystarczy, że nazwiesz obszar (relacje, zdrowie, praca, pieniądze, poczucie własnej wartości) i kilka sytuacji, które są dla Ciebie najbardziej bolesne.
W trakcie rozmowy przed ustawieniem prowadząca Ewelina Sornat – pomoże Ci doprecyzować punkt skupienia. Czasem dopiero w tej rozmowie okazuje się, że sedno leży gdzie indziej, niż myślałeś/myślałaś.
Tak. Udział jako reprezentant to bardzo dobry sposób, aby:
- oswoić się z metodą,
- zobaczyć, jak pracuje prowadząca,
- sprawdzić, jak Twoje ciało i emocje reagują na tę formę pracy.
Wiele osób po 1–2 warsztatach w roli reprezentanta czuje się gotowych, by stanąć z własnym tematem.
Czy muszę znać dokładną historię rodzinną?
Nie. Pomocne są informacje o ważnych wydarzeniach (wojna, migracje, wczesne zgony, rozwody, choroby), ale pracuje się z tym, co jest dostępne. Brak wiedzy nie blokuje pracy, czasem sam brak informacji jest już znaczącym elementem systemu.
Nie dla każdej osoby i nie w każdej sytuacji. Szczególnej ostrożności wymagają:
- ostre epizody psychotyczne, schizofrenia w zaostrzeniu,
- świeże, bardzo bolesne traumy (przemoc, gwałt, nagła strata),
- aktywne uzależnienie od alkoholu lub innych substancji.
Jeśli dotyczy Cię którakolwiek z powyższych sytuacji, najpierw poinformuj terapeutkę. Ustawienia nie zastępują leczenia i w niektórych momentach mogą być po prostu zbyt intensywne.
Czy po ustawieniach od razu poczuję się lepiej?
Reakcje są bardzo indywidualne:
- część osób doświadcza ulgi, większego spokoju, jasności, lekkości,
- inni przez kilka dni odczuwają zmęczenie, wzmożone emocje, intensywne sny,
- czasem najpierw pojawia się „emocjonalny kac”, a dopiero później poczucie porządkowania.
Dlatego dobrze jest dać sobie po ustawieniach czas na integrację: spokojny wieczór, zapisanie wrażeń, uważność na swoje ciało i potrzeby.
Środowiska naukowe i terapeutyczne podkreślają, że ustawienia nie są metodą terapii zaburzeń psychicznych i mogą być zbyt obciążające dla osób w ostrym kryzysie. W praktyce oznacza to, że:
- jeśli doświadczasz objawów psychotycznych, jesteś świeżo po hospitalizacji psychiatrycznej - priorytetem jest leczenie specjalistyczne, nie warsztaty rozwojowe,
- jeśli jesteś w aktywnym uzależnieniu – najpierw warto zadbać o trzeźwość i stabilizację,
- jeśli przeżywasz świeżą, bardzo silną traumę, bezpieczniejsze może być najpierw wsparcie w nurcie traumo‑sensytywnym, a ewentualne ustawienia dopiero później.
W artykule nie chodzi o to, by kogokolwiek straszyć, ale by zaprosić Cię do odpowiedzialnej decyzji. Jeśli masz wątpliwości, możesz:
- skontaktować się z terapeutą,
- napisać do Eweliny Sornat (https://ewelinasornat.com/kontakt i krótko opisać swoją sytuację - tak, aby wspólnie sprawdzić, jaka forma pracy jest dla Ciebie w tym momencie najbezpieczniejsza.
Ewelina Sornat https://ewelinasornat.com/o-mnie pracuje z osobami, które czują, że nadszedł czas, by spojrzeć na swoje życie z perspektywy szerszego systemu rodziny, relacji, doświadczeń międzypokoleniowych. W swojej pracy łączy podejście systemowe z dużą uważnością na ciało, emocje i granice uczestników.
- jasna komunikacja – przed sesją wiesz, na czym polega praca, jak długo trwa, czego możesz się spodziewać,
- szacunek do tempa klienta – możesz przyjść zarówno z bardzo konkretnym tematem, jak i z poczuciem zagubienia; tempo i głębokość pracy są dostosowane do Ciebie,
- dbałość o bezpieczeństwo – jasny kontrakt, poufność, możliwość zatrzymania procesu, gdy coś jest za dużo,
- lokalizacja – możliwość pracy stacjonarnej w Warszawie (w zależności od aktualnej oferty), a także sesje indywidualne online.
Współpraca zazwyczaj zaczyna się od umawiania terminu:
- wybierasz formę – sesja indywidualna, ustawienia grupowe, udział jako reprezentant,
- otrzymujesz dokładne informacje organizacyjne (adres, czas trwania, przygotowanie),
- możesz zadać swoje pytania i rozwiać wątpliwości przed spotkaniem.
Takie podejście pomaga wielu osobom, szczególnie tym wrażliwym lub z niepokojem przed pierwszymi ustawieniami, poczuć się zaopiekowanymi już od pierwszego kontaktu.
Na koniec krótka checklista, do której możesz wrócić przed sesją indywidualną lub warsztatem grupowym:
1. Nazwij temat – zapisz jedno–dwa zdania o tym, z czym przychodzisz.
2. Zbierz podstawowe informacje rodzinne – tylko to, co wiesz: ważne wydarzenia, straty, rozwody, choroby.
3. Zadbaj o ciało – sen, lekki posiłek, rezygnacja z alkoholu i innych substancji przed ustawieniami.
4. Sprawdź logistykę – adres, dojazd, czas trwania, ubiór.
5. Pomyśl o wsparciu po sesji – wolniejszy wieczór, możliwość rozmowy z kimś zaufanym.
6. Jeśli jesteś w leczeniu psychiatrycznym lub po świeżym kryzysie – najpierw porozmawiaj z lekarzem/terapeutą i poinformuj prowadzącą.
7. Daj sobie prawo do pytań i granic – możesz w każdej chwili poprosić o wyjaśnienie, przerwę lub zatrzymanie procesu.
Przy takim przygotowaniu ustawienia systemowe – indywidualne lub grupowe – mogą stać się dla Ciebie ważnym, choć wymagającym, doświadczeniem rozwojowym. Jeśli czujesz, że to czas, by zobaczyć swoje życie z perspektywy systemu, możesz sięgnąć po wsparcie kogoś, kto prowadzi tę pracę w sposób uważny i bezpieczny, jak Ewelina Sornat.
ADRES
„Dopóki nie uczynisz nieświadomego świadomym, będzie ono kierowało Twoim życiem, a Ty będziesz nazywał to przeznaczeniem”
Carl Gustav Jung
KONTAKT
pn. – pt. 10:00 – 20:00 sobota 10: 00 – 14:00
PRACUJĘ W GODZINACH: