Jak wygląda sesja ustawień systemowych w praktyce i jak się do niej przygotować? Przewodnik krok po kroku

Ustawienia systemowe to metoda rozwojowa opracowana przez Berta Hellingera, oparta na pracy z obrazem systemu rodzinnego. Sesja indywidualna prowadzona przez Ewelinę Sornat trwa 60–75 minut i kosztuje 700 zł, natomiast warsztat grupowy zajmuje kilka godzin. Ustawienia nie są psychoterapią ani świadczeniem zdrowotnym, nie zastępują leczenia psychiatrycznego i są przeznaczone dla osób stabilnych psychicznie. Po lekturze dowiesz się, jak świadomie przygotować się do sesji i czego spodziewać się na każdym jej etapie.

Czym jest sesja ustawień systemowych i dla kogo jest przeznaczona

Sesja ustawień systemowych to praca z obrazem systemu rodzinnego, opracowana przez niemieckiego terapeutę Berta Hellingera (1925–2019), byłego księdza i psychoanalityka, który rozwinął metodę pod koniec lat 80. XX wieku. Jej celem jest uwidocznienie ukrytych wzorców i dynamik, które powtarzają się w rodzinach, oraz wprowadzenie nowego porządku, który pozwala odzyskać wewnętrzną równowagę i spokój.

Ważne jest precyzyjne rozgraniczenie: ustawienia systemowe to metoda rozwojowa, a nie psychoterapia, coaching ani świadczenie zdrowotne. Nie zastępują leczenia psychiatrycznego ani pracy klinicznej. To fundamentalne zastrzeżenie, które powinno towarzyszyć każdej decyzji o udziale w sesji.

Metoda jest przeznaczona dla osób dorosłych, stabilnych psychicznie, które chcą przepracować powtarzające się schematy rodzinne, trudne emocje czy lęk. Nie powinny w niej uczestniczyć osoby w aktywnym kryzysie psychicznym, świeżej żałobie lub po niedawnym rozstaniu, a także osoby z psychozą, głęboką depresją czy epizodem maniakalnym. W takich sytuacjach pierwszym krokiem powinna być konsultacja z lekarzem lub psychologiem.

Jak wygląda sesja ustawień systemowych krok po kroku

Przebieg sesji ustawień systemowych jest powtarzalny i dobrze udokumentowany. Sesja indywidualna prowadzona przez Ewelinę Sornat trwa 60–75 minut i odbywa się w formie pracy 1:1 z figurkami lub kartkami. Poniżej przedstawiam pięć etapów, które składają się na pełny proces.

Krok 1. Rozmowa wstępna i ustalenie intencji

Sesja zaczyna się od rozmowy, podczas której doprecyzowujesz temat pracy i formułujesz intencję. To moment ustalenia kontraktu: czego dotyczy sesja, jakie są Twoje oczekiwania i na czym chcesz się skupić. Prowadząca nie ocenia ani nie narzuca kierunku, a jedynie towarzyszy w doprecyzowaniu celu.

Krok 2. Budowanie obrazu systemu

Następnie powstaje przestrzenne odwzorowanie relacji w Twoim systemie rodzinnym. W pracy indywidualnej u Eweliny Sornat wykorzystywane są figurki lub kartki, które układasz na stole, odwzorowując osoby i relacje. W pracy grupowej rolę tę pełnią reprezentanci. Celem tego etapu jest zobaczenie, jak układają się wzajemne powiązania.

Krok 3. Odczytanie dynamiki

Kiedy obraz systemu jest już zbudowany, prowadząca obserwuje, co "się pojawia" w tym układzie. Chodzi o dostrzeżenie ukrytych wzorców, napięć i powtarzających się schematów, które mogą wpływać na Twoje życie. To etap analizy przestrzennej, w którym kluczowa jest uważność na to, co ujawnia się w obrazie.

Krok 4. Zdania uzdrawiające i ruch ku rozwiązaniu

Na tym etapie wprowadzany jest nowy porządek. Poprzez zdania uzdrawiające i zmianę układu figurek lub reprezentantów następuje ruch ku rozwiązaniu, który ma na celu uwolnienie z trudnych emocji i powtarzających się schematów.

Na co uważać: Prowadząca nie narzuca rozwiązań ani nie ocenia Twojej rodziny. Nie sugeruje zerwania ani naprawiania relacji. Praca przebiega w Twoim tempie, a kierunek zmian wynika z tego, co pojawia się w obrazie, nie z zewnętrznych założeń.

Krok 5. Integracja i zamknięcie

Ostatni etap to bezpieczne zakończenie procesu. Zgodnie z zasadą Eweliny Sornat, nikt nie wychodzi z otwartym procesem ani niezakończoną rolą. Sesja kończy się zamknięciem, a Ty masz przestrzeń na integrację tego, co się wydarzyło. Pełna poufność jest standardem, a praca zawsze przebiega w tempie klienta.

Sesja indywidualna a warsztat grupowy — czym się różnią

Wybór formy pracy zależy od Twoich preferencji dotyczących prywatności, dynamiki i budżetu. Poniższa tabela porównuje obie opcje.

W pracy grupowej występują trzy role: klient (osoba, której temat jest ustawiany), reprezentant (osoba odgrywająca element systemu) oraz obserwator (osoba przyglądająca się procesowi). Dla osób ceniących kameralność i pełną dyskrecję sesja indywidualna prowadzona przez Ewelinę Sornat jest preferowaną opcją, ponieważ pozwala w pełni skupić się na własnym procesie bez obecności innych uczestników.

Jak przygotować się do sesji ustawień systemowych — checklista krok po kroku

Przygotowanie do sesji ustawień systemowych nie wymaga skomplikowanych działań, ale kilka kroków zwiększa komfort i świadomość procesu.

• Zastanów się nad tematem i intencją. Sformułuj, czego dotyczy Twoja praca: powtarzający się schemat, trudna relacja, lęk. Nie musisz mieć gotowej odpowiedzi, ale jasna intencja ułatwia rozpoczęcie.
• Przyjdź w spokojnym nastroju. Unikaj pośpiechu i stresujących sytuacji bezpośrednio przed sesją. Daj sobie czas na dotarcie i wyciszenie.
• Zarezerwuj czas po sesji na integrację. Proces nie kończy się wraz z sesją. Zaplanuj spokojne popołudnie lub wieczór bez dodatkowych zobowiązań.
• Nie musisz znać historii rodziny. Praca "na ślepo" jest możliwa. Nie musisz przygotowywać drzewa genealogicznego ani zbierać szczegółowych informacji o przodkach.
• Czego unikać: nadmiernych oczekiwań co do konkretnych efektów, planowania z góry rozwiązań, a także spożywania alkoholu lub środków zmieniających świadomość przed sesją.

Warunkiem wejściowym jest stabilność psychiczna. Jeśli przechodzisz aktywny kryzys, niedawną żałobę lub rozstanie, najpierw skonsultuj się z lekarzem lub psychologiem.

Czego się spodziewać po sesji ustawień systemowych i co dalej

Reakcje po sesji bywają różne. Część osób odczuwa ulgę, spokój i jasność, inne doświadczają zmęczenia lub potrzeby wyciszenia. To naturalna część procesu, który nie kończy się wraz z sesją. Ustawienia systemowe często "pracują" dalej przez kolejne tygodnie lub miesiące, a pełne zrozumienie tego, co się wydarzyło, może narastać stopniowo.

Ważne jest realistyczne podejście do oczekiwań. Metoda nie daje gwarancji konkretnych efektów, a jej celem nie jest "wyleczenie" w sensie medycznym. To praca rozwojowa, której rezultaty zależą od wielu czynników, w tym od Twojej gotowości i kontekstu życiowego.

Najczęstsze błędy i jak je naprawić

• Oczekiwanie natychmiastowego "wyleczenia". Ustawienia nie są interwencją medyczną, a proces integracji trwa. Zamiast oczekiwać natychmiastowej zmiany, daj sobie czas na obserwację tego, co pojawia się w kolejnych tygodniach.
• Analizowanie zamiast odczuwania. Praca z obrazem systemu opiera się na doświadczeniu, nie na intelektualnej analizie. Jeśli zauważasz, że nadmiernie analizujesz, spróbuj wrócić do odczuwania tego, co dzieje się w ciele i emocjach.
• Przychodzenie w kryzysie. Udział w sesji w stanie ostrego kryzysu psychicznego nie jest wskazany. Jeśli tak się dzieje, przerwij i skonsultuj się z lekarzem lub psychologiem, a do ustawień wróć, gdy Twój stan się ustabilizuje.

Co dalej

Po sesji masz kilka opcji. Możesz umówić się na kolejną sesję indywidualną, jeśli temat wymaga pogłębienia, lub rozważyć udział w warsztacie grupowym, który oferuje inną dynamikę pracy. Jeśli podczas procesu pojawi się temat wymagający pracy klinicznej, warto skonsultować się z psychoterapeutą. Ustawienia systemowe nie zastępują terapii, ale mogą być jej uzupełnieniem dla osób stabilnych psychicznie.

Ustawienia systemowe a nauka i bezpieczeństwo — co warto wiedzieć

Warto uczciwie przedstawić status naukowy metody. Ustawienia systemowe nie mają zatwierdzonego protokołu badawczego, a ich podstawy teoretyczne, takie jak koncepcja "pola wiedzącego" czy teoria pola morficznego, są spekulatywne i niepotwierdzone naukowo. Środowiska psychoterapeutyczne klasyfikują metodę jako pracę rozwojową, a nie terapię kliniczną.

Kontekst naukowy, do którego odwołują się praktycy, obejmuje badania z zakresu epigenetyki (m.in. prace Rachel Yehudy dotyczące transmisji traumy) oraz psychologię systemową (m.in. koncepcję Ivana Boszormenyi-Nagyego). Te obszary stanowią tło teoretyczne, ale nie są dowodem skuteczności klinicznej ustawień.

Bezpieczeństwo pracy opiera się na jasnych zasadach etycznych: pełnej poufności, zamknięciu procesu na końcu sesji oraz pracy w tempie klienta. Ewelina Sornat prowadzi sesje w Warszawie (Ochota) oraz online, dbając o to, aby każda osoba czuła się bezpiecznie i dyskretnie. Metoda jest odpowiednia dla osób o różnych poglądach i przekonaniach, a jej przebieg nie zawiera elementów ezoterycznych.

FAQ

Czy ustawienia systemowe to psychoterapia? Nie. Ustawienia systemowe to metoda rozwojowa, a nie psychoterapia, coaching ani świadczenie zdrowotne. Nie zastępują leczenia psychiatrycznego i są przeznaczone dla osób stabilnych psychicznie.

Ile kosztuje sesja ustawień systemowych? Sesja indywidualna prowadzona przez Ewelinę Sornat trwa 60–75 minut i kosztuje 700 zł. Warsztat grupowy zajmuje kilka godzin, a jego cena zależy od organizatora.

Czy ustawienia systemowe są bezpieczne? Tak, pod warunkiem przestrzegania zasad etycznych: pełnej poufności, zamknięcia procesu na końcu sesji i pracy w tempie klienta. Metoda nie jest przeznaczona dla osób w aktywnym kryzysie psychicznym, które powinny najpierw skonsultować się z lekarzem lub psychologiem.

Czy muszę znać historię swojej rodziny przed sesją? Nie. Praca "na ślepo" jest możliwa i nie wymaga przygotowania drzewa genealogicznego ani szczegółowych informacji o przodkach. Wystarczy gotowość do spojrzenia na swój system rodzinny.